Wielu rodziców i uczniów wciąż zadaje sobie pytanie, czy nauczanie zdalne w Polsce powróci na szeroką skalę, tak jak miało to miejsce podczas pandemii. W tym artykule wyjaśniam, że powszechne zdalne nauczanie zakończyło się, a obecnie jest ono wprowadzane jedynie w wyjątkowych, ściśle określonych sytuacjach. Warto zapoznać się z aktualnymi przepisami, aby zrozumieć, kiedy szkoła może zdecydować się na taki krok i jakie warunki muszą być spełnione.
Nauczanie zdalne w Polsce tylko w wyjątkowych sytuacjach, nie na stałe
- Powszechne nauczanie zdalne, znane z pandemii COVID-19, zakończyło się.
- Obecnie uczniowie uczą się w trybie stacjonarnym, z wyjątkiem lokalnych, nadzwyczajnych sytuacji.
- Dyrektor szkoły może zawiesić zajęcia stacjonarne i wprowadzić zdalne w ściśle określonych przypadkach (np. niska temperatura, zagrożenie epidemiologiczne).
- Wymagane są konkretne warunki, takie jak temperatura poniżej 18°C w salach lub -15°C na zewnątrz przez dwa dni.
- Decyzja o nauczaniu zdalnym na dłużej niż dwa dni wymaga zgody organu prowadzącego.
Nauka zdalna w Polsce: Koniec powszechnych obostrzeń, co dalej w 2026 roku?
Chcę jasno podkreślić, że czasy powszechnego nauczania zdalnego, które było koniecznością w okresie pandemii COVID-19, są już za nami. Obecnie polskie szkoły funkcjonują w standardowym trybie stacjonarnym. Rok szkolny 2025/2026, zgodnie z kalendarzem Ministerstwa Edukacji i Nauki, przebiega bez zmian w tym zakresie, a ferie zimowe są zaplanowane w trzech turach, zapewniając uczniom zasłużony odpoczynek.
Od pandemii do wyjątkowych sytuacji: Jak zmieniła się rola nauczania na odległość
Ewolucja roli nauczania zdalnego jest wyraźna. Z narzędzia masowego, stosowanego w bezprecedensowej sytuacji pandemii, stało się ono środkiem awaryjnym, wykorzystywanym wyłącznie w wyjątkowych, lokalnych okolicznościach. Podstawą prawną do wprowadzenia nauczania na odległość jest obecnie art. 125a Prawa oświatowego oraz rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. To kluczowa zmiana, która pokazuje, że priorytetem jest nauka stacjonarna, a zdalne nauczanie to ostateczność.
Dyrektor może zawiesić zajęcia stacjonarne: Kiedy i na jakich zasadach?
Jednym z najczęstszych powodów, dla których dyrektor szkoły może podjąć decyzję o zawieszeniu zajęć stacjonarnych i wprowadzeniu nauczania zdalnego, są niskie temperatury zewnętrzne. Przepisy są tu bardzo precyzyjne: mowa o temperaturze -15°C lub mniej, mierzonej o godzinie 21:00 przez dwa kolejne dni. W takim przypadku, zanim dyrektor podejmie ostateczną decyzję, konieczne jest uzyskanie zgody organu prowadzącego szkołę. To ważny mechanizm kontrolny, który ma zapewnić, że decyzje są przemyślane i uzasadnione.
Gdy w salach jest za zimno: Obowiązkowe 18°C jako warunek nauki stacjonarnej
Nie tylko mróz na zewnątrz może być przyczyną zawieszenia zajęć. Równie istotna jest temperatura wewnątrz budynków szkolnych. Zajęcia stacjonarne mogą zostać zawieszone, gdy temperatura w salach lekcyjnych jest niższa niż 18°C. To minimalny komfort termiczny, który powinien być zapewniony uczniom i nauczycielom. Jeśli szkoła nie jest w stanie tego zagwarantować, dyrektor ma prawo, a wręcz obowiązek, podjąć działania w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa społeczności szkolnej.
Śnieżyce i inne zagrożenia: Kiedy pogoda decyduje o trybie nauczania?
Poza ekstremalnym mrozem, istnieją inne nadzwyczajne zdarzenia pogodowe, które mogą zmusić dyrektora do zawieszenia zajęć. Mam tu na myśli intensywne opady śniegu, które paraliżują ruch drogowy, powodzie czy poważne awarie infrastruktury, np. brak ogrzewania czy prądu. Pamiętam, że na początku 2026 roku takie sytuacje miały miejsce, kiedy to szkoły w województwie warmińsko-mazurskim (np. w gminie Kozłowo) i lubelskim przeszły na tryb zdalny lub hybrydowy. Trudne warunki pogodowe uniemożliwiały bezpieczny dojazd uczniów i nauczycieli do placówek, co było absolutnie kluczowym czynnikiem.
Zagrożenie epidemiologiczne i inne nadzwyczajne zdarzenia a decyzja o nauce zdalnej
Oprócz warunków pogodowych, dyrektor szkoły może zawiesić zajęcia stacjonarne w kilku innych, równie ważnych sytuacjach:
- W przypadku zagrożenia epidemiologicznego, które może dotyczyć zarówno konkretnej szkoły, jak i szerszego obszaru.
- Gdy występuje zagrożenie bezpieczeństwa uczniów w związku z organizacją imprez ogólnopolskich lub międzynarodowych, które mogą generować duże zgromadzenia lub utrudniać funkcjonowanie placówki.
- W obliczu innego nadzwyczajnego zdarzenia, które bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu lub zdrowiu uczniów. Przepisy są tu elastyczne, aby umożliwić szybką reakcję na nieprzewidziane sytuacje.
Przejście na tryb zdalny: Krok po kroku, od decyzji do realizacji
Procedura zawieszenia zajęć stacjonarnych jest jasno określona. Dyrektor szkoły, po stwierdzeniu wystąpienia jednego z wymienionych wcześniej warunków, niezwłocznie powiadamia o tym organ prowadzący (np. gminę, powiat). To kluczowy pierwszy krok. Co ważne, jeśli zawieszenie zajęć stacjonarnych ma trwać dłużej niż dwa dni, dyrektor jest zobowiązany zorganizować nauczanie zdalne najpóźniej od trzeciego dnia. W przypadku mrozu (temperatura -15°C lub mniej), jak już wspomniałem, wymagana jest zgoda organu prowadzącego, co dodaje dodatkową warstwę weryfikacji decyzji.
Ile może potrwać nauczanie zdalne i kiedy staje się obowiązkowe?
Nauczanie zdalne staje się obowiązkowe od trzeciego dnia zawieszenia zajęć stacjonarnych. Chcę to wyraźnie podkreślić, aby nie było żadnych wątpliwości. Czas trwania nauczania zdalnego jest ściśle uzależniony od ustąpienia przyczyny jego wprowadzenia. Oznacza to, że jeśli poprawi się pogoda, ustąpi zagrożenie epidemiologiczne lub rozwiązany zostanie problem techniczny, szkoła powinna jak najszybciej wrócić do trybu stacjonarnego. Celem jest minimalizowanie czasu spędzonego poza murami szkoły.
Zdalnie czy hybrydowo? Jakie formy nauki może wybrać dyrektor?
Dyrektor szkoły ma pewną elastyczność w wyborze formy nauczania w sytuacjach kryzysowych. Oprócz pełnego trybu zdalnego, może zdecydować się na wprowadzenie nauczania hybrydowego, czyli mieszanego. W takim scenariuszu część uczniów uczy się stacjonarnie, a część zdalnie, co pozwala na lepsze dostosowanie się do specyfiki sytuacji i potrzeb uczniów. To dobre rozwiązanie, które daje możliwość zarządzania ryzykiem i zapewnia ciągłość edukacji w sposób bardziej zróżnicowany.
Nauczanie zdalne w praktyce: Obowiązki szkoły i wsparcie dla uczniów
Organizacja nauczania zdalnego to nie tylko kwestia technologii, ale przede wszystkim pedagogiki. Dyrektor, planując zajęcia na odległość, musi uwzględnić kilka kluczowych kwestii:
- Równomierne obciążenie uczniów zajęciami: Ważne jest, aby nie przeciążać dzieci i młodzieży nadmierną ilością zadań, pamiętając o ich możliwościach.
- Zróżnicowanie form pracy: Lekcje nie mogą sprowadzać się wyłącznie do wykładów online. Należy stosować różnorodne metody, angażujące uczniów w aktywny sposób.
- Uwzględnienie możliwości psychofizycznych uczniów: Długie godziny przed ekranem mogą być męczące. Trzeba dbać o przerwy i odpowiednią higienę cyfrową.
- Higiena cyfrowa: To niezwykle istotny aspekt, który często jest pomijany. Szkoła powinna edukować uczniów i rodziców w zakresie bezpiecznego i zdrowego korzystania z technologii.
Uczniowie ze specjalnymi potrzebami: Jakie wsparcie musi zapewnić szkoła?
W przypadku nauczania zdalnego, szczególną uwagę musimy poświęcić uczniom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Szkoła ma obowiązek zapewnić im odpowiednie wsparcie, dostosowując metody i formy pracy zdalnej do ich indywidualnych wymagań. Oznacza to często konieczność indywidualizacji nauczania, dodatkowych konsultacji czy wykorzystania specjalistycznych narzędzi, aby każdy uczeń miał równe szanse na rozwój i naukę.
Sprzęt i dostęp do internetu: Co w sytuacji, gdy uczeń nie ma warunków do nauki w domu?
Jednym z największych wyzwań nauczania zdalnego jest zapewnienie wszystkim uczniom równego dostępu do sprzętu i internetu. Niestety, nie każda rodzina dysponuje odpowiednimi zasobami. W takich sytuacjach szkoła powinna dążyć do zapewnienia wsparcia, na przykład poprzez wypożyczanie laptopów czy tabletów, jeśli ma taką możliwość. Czasem konieczne jest również poszukanie innych form wsparcia, aby żaden uczeń nie został wykluczony z procesu edukacji z powodu braku odpowiednich warunków technicznych w domu.
Nauczanie zdalne: Lekcje z pandemii i przyszłość edukacji
Okres pandemii i powszechnego nauczania zdalnego był dla nas wszystkich, jako dla społeczeństwa i systemu edukacji, ogromną lekcją. Pokazał, że nauczanie zdalne może być skutecznym narzędziem w sytuacjach kryzysowych, zapewniającym ciągłość edukacji, gdy tradycyjne metody są niemożliwe do zastosowania. Jednakże, jednocześnie uwypuklił on niezastąpioną wartość nauczania stacjonarnego. Interakcje społeczne, rozwój emocjonalny, bezpośredni kontakt z rówieśnikami i nauczycielami to wszystko są aspekty, których nauczanie zdalne nie jest w stanie w pełni zastąpić. Dlatego też, mimo że technologia daje nam nowe możliwości, nauczanie stacjonarne pozostaje preferowanym i najbardziej efektywnym modelem edukacji.
Przeczytaj również: Jak przejść na edukację domową? Wszystkie formalności w 4 krokach
Trwałe zmiany w polskiej szkole: Co z nami zostanie na dłużej?
Mimo powrotu do trybu stacjonarnego, okres pandemii i powszechnego nauczania zdalnego pozostawił w polskiej szkole trwałe zmiany, które moim zdaniem będą nam towarzyszyć na dłużej. Przede wszystkim, znacząco rozwinęły się kompetencje cyfrowe zarówno nauczycieli, jak i uczniów. Nauczyciele zyskali nowe umiejętności w zakresie wykorzystywania technologii w procesie dydaktycznym, a uczniowie stali się bardziej biegli w cyfrowym świecie. Ponadto, szkoły zyskały większą elastyczność w zarządzaniu kryzysowym. Nauczyliśmy się szybko reagować na nieprzewidziane sytuacje i adaptować się do zmieniających się warunków. Te doświadczenia, choć trudne, z pewnością wzmocniły nasz system edukacji i przygotowały go na przyszłe wyzwania.
