Dla wielu uczniów szkolny sklepik to codzienne źródło drugiego śniadania czy szybkiej przekąski. Rodzice natomiast często zastanawiają się, czy produkty tam dostępne są zdrowe i zgodne z obowiązującymi normami. W tym artykule, jako Damian Szczepański, przybliżę Wam aktualny asortyment polskich sklepików szkolnych, wyjaśniając, co można w nich kupić, a czego unikać, oraz jakie zmiany czekają nas w najbliższej przyszłości.
Co można kupić w sklepiku szkolnym? Zdrowe przekąski i napoje pod lupą przepisów
- Asortyment sklepików reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2016 roku, mające na celu ograniczenie żywności z wysoką zawartością cukru, soli i tłuszczów.
- Dozwolone są m.in. kanapki na pieczywie razowym z warzywami, jogurty naturalne, owoce, warzywa, woda, soki 100%, a także zdrowe przekąski jak orzechy czy gorzka czekolada.
- Zakazane są napoje gazowane i energetyzujące, chipsy, większość słodyczy oraz produkty typu fast food.
- Od 1 września 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy, wprowadzające m.in. całkowity zakaz kawy i napojów z kofeiną oraz promujące dietę planetarną.
Co kupić w szkolnym sklepiku? Przewodnik po zdrowych wyborach
Asortyment produktów dostępnych w szkolnych sklepikach w Polsce jest ściśle regulowany. Podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Głównym celem tych przepisów jest ograniczenie dostępu uczniów do żywności o wysokiej zawartości cukru, soli i tłuszczów nasyconych, które, jak wiemy, nie sprzyjają zdrowemu rozwojowi. Państwowa Inspekcja Sanitarna regularnie kontroluje placówki, a za nieprzestrzeganie tych regulacji na ajenta sklepiku lub dyrektora szkoły mogą zostać nałożone kary finansowe. Warto o tym pamiętać, zarówno jako sprzedawca, jak i świadomy konsument.
Co jest dozwolone w szkolnym sklepiku? Zielone światło dla zdrowych przekąsek
Przepisy jasno określają, co może znaleźć się na półkach. Z perspektywy zdrowego żywienia, to świetna wiadomość, bo oznacza, że wybory są bardziej świadome i sprzyjają lepszemu samopoczuciu uczniów.
Kanapki podstawa drugiego śniadania
Jeśli chodzi o kanapki, zasady są precyzyjne. Muszą być one przygotowywane na miejscu, co gwarantuje świeżość. Co najważniejsze, ich bazą powinno być pieczywo razowe lub pełnoziarniste to klucz do dostarczenia błonnika i złożonych węglowodanów. W środku znajdziemy chude wędliny, sery, jajka, ryby, a także, co obowiązkowe, świeże warzywa. Ważne jest, aby nie było w nich sosów na bazie majonezu. Dopuszczalny jest natomiast ketchup, pod warunkiem, że ma wysoką zawartość pomidorów i mało cukru. To naprawdę duży krok w stronę zdrowego odżywiania.
Produkty mleczne źródło wapnia
W sklepikach szkolnych bez problemu kupicie mleko, jogurty naturalne, kefiry czy maślanki. W przypadku produktów smakowych, takich jak jogurty owocowe, obowiązuje limit cukru nie może on przekraczać 13,5 g na 100 g/ml produktu. To istotna informacja, bo pozwala wybrać te produkty, które faktycznie wspierają zdrowie, a nie dostarczają jedynie pustych kalorii.
Owoce i warzywa witaminowa bomba
Owoce i warzywa są zawsze mile widziane. Dostępne są w różnych formach: surowe, przetworzone (np. w postaci sałatek czy surówek), a także jako soki 100%, musy, koktajle i suszone. Kluczowe jest, aby te produkty nie zawierały dodatku cukru ani soli. To gwarancja, że dostarczają wyłącznie naturalnych składników odżywczych.
Napoje nawodnienie bez zbędnych dodatków
- Naturalna woda mineralna (nisko- lub średniozmineralizowana) oraz woda źródlana to podstawa.
- Dopuszczalne są także soki 100% (owocowe, warzywne), które są świetną alternatywą, pod warunkiem, że nie zawierają dodatku cukru.
- Herbata, kawa zbożowa i napary owocowe również mogą być sprzedawane, ale, co istotne, bez dodatku cukru.
Zdrowe przekąski, które znajdziesz w szkolnym sklepiku
Poza głównymi posiłkami, sklepiki oferują też zdrowe alternatywy dla tradycyjnych słodyczy.
Orzechy, nasiona i suszone owoce
Orzechy i nasiona to doskonałe źródło zdrowych tłuszczów i białka. Pamiętajcie jednak, że te dostępne w sklepikach szkolnych nie mogą zawierać dodatku cukru i soli. Suszone owoce to z kolei szybka dawka energii, ale i w ich przypadku należy zwrócić uwagę na brak dodatku cukru naturalna słodycz w zupełności wystarczy.
Gorzka czekolada i gumy do żucia
Dla miłośników słodkości dozwolona jest gorzka czekolada, ale z konkretnym wymogiem: musi zawierać minimum 70% kakao. To świetny wybór, bo kakao jest bogate w antyoksydanty. Bez problemu znajdziecie też bezcukrowe gumy do żucia, które pomagają w higienie jamy ustnej.
Batony zbożowe i owocowe wybieraj mądrze!
Na rynku jest mnóstwo batonów reklamowanych jako "zdrowe", ale w sklepiku szkolnym muszą one spełniać rygorystyczne normy. Aby baton zbożowy lub owocowy był dozwolony, jego skład musi być zgodny z przepisami, np. zawierać poniżej 15 g cukru, 10 g tłuszczu i 1,2 g soli na 100 g produktu. Zawsze czytajcie etykiety, aby upewnić się, że wybieracie faktycznie zdrową opcję, a nie "udawaną" przekąskę.
Czerwona kartka od Ministra Zdrowia: czego nie kupisz w szkole?
Tak jak są produkty dozwolone, tak istnieje długa lista tych kategorycznie zakazanych. To ważne, aby uczniowie i rodzice byli świadomi, czego nie powinni oczekiwać na półkach szkolnego sklepiku.
Lista produktów zakazanych
- Napoje gazowane i energetyzujące.
- Napoje i produkty z dodatkiem cukrów lub substancji słodzących (poza wyjątkami z limitami).
- Słone przekąski: chipsy, paluszki, precle.
- Większość słodyczy: cukierki, żelki, batony, wafelki czekoladowe (jeśli nie spełniają norm).
- Produkty typu fast food.
- Zupy i sosy typu instant.
Bezwzględny zakaz napojów energetyzujących
Chciałbym szczególnie podkreślić bezwzględny zakaz sprzedaży napojów energetyzujących. To bardzo ważna kwestia. Napoje te, ze względu na wysoką zawartość kofeiny i innych substancji pobudzających, są szkodliwe dla zdrowia dzieci i młodzieży, mogą prowadzić do problemów z sercem, snem czy koncentracją. Ich brak w sklepikach to ochrona zdrowia najmłodszych.
Normy dla pieczywa i jogurtów smakowych świadomy wybór
Nawet w przypadku produktów, które wydają się być "na granicy", istnieją ścisłe normy. Na przykład, pieczywo cukiernicze (takie jak drożdżówki) jest dozwolone tylko wtedy, gdy zawiera poniżej 15 g cukru, 10 g tłuszczu i 1,2 g soli na 100 g. Podobnie jogurty smakowe muszą mieścić się w limicie 13,5 g cukru na 100 g/ml. To pokazuje, że nawet wśród dozwolonych produktów, świadomy wybór i czytanie etykiet są kluczowe.
Rewolucja w szkolnych sklepikach: co zmieni się od września 2026 roku?
Ministerstwo Zdrowia nieustannie pracuje nad ulepszaniem przepisów. Od 1 września 2026 roku czeka nas kilka istotnych zmian, które jeszcze bardziej wpłyną na jakość żywienia w szkołach.
Całkowity zakaz kawy i napojów z kofeiną
Jedną z najważniejszych nadchodzących zmian jest całkowity zakaz sprzedaży kawy i napojów z kofeiną na terenie wszystkich placówek oświatowych. Obecnie kawa zbożowa jest dopuszczalna, ale po wejściu w życie nowych przepisów, wszelkie produkty zawierające kofeinę będą wycofane. To kolejny krok w kierunku ochrony zdrowia uczniów przed nadmiernym pobudzeniem.
Dieta planetarna nowe wytyczne dla żywienia zbiorowego
Nowe wytyczne będą promować tzw. dietę planetarną, która koncentruje się na zdrowiu człowieka i planety. W praktyce oznacza to, że żywienie zbiorowe, w tym stołówki szkolne, będą miały obowiązek serwowania co najmniej raz w tygodniu posiłku na bazie nasion roślin strączkowych. To świetna wiadomość, bo strączki to bogate źródło białka roślinnego i błonnika, a ich wprowadzenie do diety dzieci jest bardzo korzystne.
Co z drożdżówkami?
Wspomniałem już o obecnych normach dla pieczywa cukierniczego (poniżej 15 g cukru, 10 g tłuszczu, 1,2 g soli na 100 g). Drożdżówki spełniające te kryteria są obecnie dozwolone. Jednakże, nowe przepisy mogą wpłynąć na ich skład lub dostępność, jeszcze bardziej zaostrzając wymogi. Moim zdaniem, to dobry kierunek, bo zachęca producentów do tworzenia zdrowszych alternatyw.
Nie tylko jedzenie: co jeszcze znajdziesz w szkolnym sklepiku?
Szkolny sklepik to nie tylko miejsce, gdzie kupicie coś do jedzenia. Często pełni on również funkcję mini-papierniczego, ratując uczniów w awaryjnych sytuacjach.
Podstawowe artykuły szkolne
- Długopisy i pióra
- Zeszyty i bloki
- Ołówki i kredki
- Gumki do mazania i temperówki
- Korektory
- Linijki i ekierki
Przeczytaj również: Wyniki rekrutacji do szkół ponadpodstawowych 2025: Data, godzina, co dalej?
Jak mądrze robić zakupy w szkolnym sklepiku? Porady dla ucznia i rodzica
Jako ekspert, zawsze podkreślam, że kluczem do zdrowego odżywiania jest świadomość. Dotyczy to również zakupów w szkolnym sklepiku.
Czytaj etykiety to twoje narzędzie!
Niezależnie od tego, czy kupujesz baton zbożowy, jogurt czy sok, zawsze czytaj etykiety produktów. Upewnij się, że spełniają one normy dotyczące zawartości cukru, tłuszczu i soli. Producenci często używają sprytnych chwytów marketingowych, aby ich produkty wydawały się zdrowsze, niż są w rzeczywistości. Tylko dokładne sprawdzenie składu da Ci pewność, że dokonujesz dobrego wyboru.
Sklepik jako uzupełnienie, nie podstawa diety
Pamiętajmy, że sklepik szkolny powinien być traktowany jako uzupełnienie, a nie podstawa codziennej diety. Najlepszym rozwiązaniem jest przygotowywanie zdrowych drugich śniadań w domu. Kanapka z pełnoziarnistego pieczywa z warzywami, owoc, jogurt naturalny to proste i sprawdzone sposoby na zapewnienie dziecku energii i składników odżywczych na cały dzień nauki. Sklepik może być ratunkiem w nagłych sytuacjach, ale nie powinien zastępować dobrze zbilansowanych posiłków.
